Drugsbaronnen in het nauw; Zuid-Amerikaanse kartels verleggen koers naar Afrika en Europa; Amerikaanse en Nederlandse marine vegen Caribisch gebied schoon

                                                                                                     bron: De Telegraaf  16 juli 2007

De ’war on drugs’ verloopt moeizaam. Recente rapportages wijzen uit dat drugsbaronnen steeds vaker Europa als afzetmarkt kiezen, waarbij West-Afrikaanse landen worden misbruikt als doorvoerhavens. Eén lichtpuntje is er wel: het Caribische gebied, dat jarenlang gold als dé ’hub’ voor drugstransporten, lijkt uit de gratie bij Zuid-Amerikaanse kartels. De Joint Interagency Task Force South (JIATFS) heeft de drugsmaffia met behulp van onze marine de afgelopen tijd gevoelige klappen toegediend. Deze krant kreeg exclusief toegang tot de geheime basis van de narcoticajagers in Key West in Florida.

door JOHN VAN DEN HEUVEL en BERT HUISJES
KEY WEST (Florida), zondag De Intercoastal Highway 1 voert over tientallen bruggen die de eilandjes van de Florida Keys met elkaar verbinden, naar het meest zuidelijke puntje van de Verenigde Staten. Op het pittoreske Key West, slechts 90 zeemijl van Cuba, is het US Naval Air Station een hermetisch afgesloten bastion van drugsjagers. Waar op amper anderhalve kilometer afstand toeristen krioelen rond het Caribische buitenverblijf van de beroemde schrijver Ernest Hemingway, heerst bij deze Joint Interagency Task Force South ogenschijnlijk rust.

Maar schijn bedriegt, zo blijkt nadat deze krant na scherpe veiligheidscontroles de thuisbasis van de narcoticabestrijders mag betreden. Vanuit het commandocentrum van de JIATFS wordt de Nederlandse oorlogsbodem Hr. Ms. Zuiderkruis net naar de kust voor Colombia gedirigeerd. Dit naar aanleiding van actuele informatie dat een Zuid-Amerikaans drugsschip pogingen onderneemt om met een lading cocaïne de Caribische Zee over te steken.

„Vanaf Key West zorgen we ervoor dat de bemanning van de Zuiderkruis precies weet waarop moet worden gelet”, legt de Nederlandse marineofficier Klaasjan Schipper uit. Luitenant ter zee der eerste klasse Schipper is liaison oftewel schakel tussen de Nederlandse marine op de Antillen en de Amerikaanse basis en permanent gedetacheerd op Key West.
       
„De Zuiderkruis is een belangrijk wapen in de strijd tegen de drugsdoorvoer in dit gebied”, vertelt Klaasjan Schipper, onderwijl druk telefonerend met het schip. „Onlangs onderschepten mijn collega’s samen met Amerikaanse marine- en kustwachteenheden op volle zee een partij van 530 kilo harddrugs, waaronder 123 kilo heroïne. Een paar dagen later kon nog eens duizend kilo cocaïne van een smokkelschip worden gevist. Dat zijn de partijen waar het om gaat. Met dit soort vangsten doe je drugsorganisaties echt pijn.”

De JIATFS is hét paradepaardje van de Amerikaanse drugsbestrijding. Het is een samenwerkingsverband van alle krijgsmachtonderdelen en federale opsporingsdiensten van de VS zoals DEA, FBI en CIA. De task force heeft maar één missie: het elimineren van drugsmokkel via de zuidelijke kuststaten van Amerika. Maar omdat de drugsbendes het Caribische gebied ook gebruiken als doorvoerhaven, werken de Amerikanen graag samen met andere beschikbare zeestrijdkrachten in de regio zoals die uit Brazilië, Ecuador en Colombia. Van eveneens aanwezig oorlogsmaterieel in het gebied van Nederland, GrootBrittannië en Frankrijk wordt ook dankbaar gebruikgemaakt.

John Stanton is plaatsvervangend commandant van de JIATFS. Hij roemt, diplomatiek, de samenwerking met Nederland. „We zijn enorm blij met de hulp van Klaasjan en zijn collega’s”, bezweert Stanton. „Van de professionaliteit, kennis en ervaring van de Nederlandse marine in dit gebied kunnen veel landen nog wat leren.” De samenwerking bereikte vorige maand een nieuwe mijlpaal vanwege het in gebruik stellen van een nieuwe communicatielijn met het maritiem hoofdkwartier van Nederland in Willemstad (Curaçao), waarmee geheime informatie kan worden uitgewisseld. Aan de hand van heimelijk genomen observatiefoto’s, kaarten en statistieken legt Stanton uit in welke fase de war on drugs zich bevindt.

„Na bijna twee decennia ervaring hebben we een aardig idee van de hoeveelheden drugs die worden geproduceerd”, vertelt Stanton. „Op basis daarvan valt te concluderen dat we de afgelopen jaren steeds meer hebben onderschept.”

Liaison Schipper vult aan: „Drie jaar geleden kwam het nog regelmatig voor dat er partijen van 1000 kilo of meer aan boord van smokkelschepen werden gevonden. Dat is niet meer aan de orde. De hoeveelheden die in het Caribische gebied worden onderschept, zijn gedaald van 10.000 kilo in 2003 tot amper 7000 in het afgelopen jaar.”

Op een groot scherm vertoont Stanton spectaculaire beelden van een drugslevering op Haïti, waar nota bene in politie-uniformen gestoken mannen balen cocaïne uit een klein vliegtuigje tillen. John Stanton zwijgt veelbetekenend op de vraag of de politie op Haïti betrokken is bij drugssmokkel. „We hebben deze beelden ook laten zien aan regeringsvertegenwoordigers van Haïti. Het enige wat er gebeurde, was dat de politie-uniformen bij een volgende dropping van drugs waren vervangen door zwarte overalls.”
        
Stanton spreekt optimistisch over de ontwikkelingen in ’zijn’ gebied omdat hij de verhoogde pakkans (dankzij nieuwe radarsystemen en verbeterde samenwerking) koppelt aan de afname van drugsvangsten. Maar zijn drugsbendes niet gewoon slimmer geworden? „Ook dat is een mogelijkheid”, geeft Stanton toe. „Smokkelmethodes worden ook steeds aangepast en verbeterd. We treffen soms zelfs geavanceerde onderzeeboten aan waarmee cocaïne wordt vervoerd. Maar het kost die bendes wel steeds meer geld en inspanningen om de drugs te krijgen op de plekken waar de meeste vraag is.”

Ronduit zorgelijk kijken de Amerikanen naar de situatie in Venezuela, waar drugsbendes de laatste tijd vrij spel hebben. De huidige president Chavez is, vriendelijk gezegd, niet zo gecharmeerd van de VS-bemoeienis in Zuid-Amerika en lijkt een verbond met de drugsmaffia te hebben gesloten.

De samenwerking tussen de VS en de Venezolaanse marine is behoorlijk bekoeld. Zo is de vacante plek van de liaisonofficier uit Venezuela bij de JIATFS tot verdriet van de Amerikanen niet opgevuld. „Dat is inderdaad jammer”, zegt Stanton. „Venezuela is voor ons qua informatie een zwart gat geworden. We hebben sterk de indruk dat de productie en de distributie van coke in belangrijke mate van Colombia, Bolivia en Peru naar dit land zijn verplaatst.”

Dat beeld wordt bevestigd door een onlangs verschenen rapport van de Wereldbank en de Verenigde Naties, waarin een apart hoofdstuk is opgenomen over de Nederlandse Antillen. Volgens de rapportage zouden de eilanden zelfs het middelpunt zijn van de wereldwijde cocainehandel en horen ze bij de Caribische landen die het meest door de drugshandel worden geteisterd. Vooral Aruba, Bonaire en Curaçao zijn, aldus het rapport, ’uniek in hun geografische kwetsbaarheid door hun ligging pal voor de kust van Venezuela, op dit moment hét doorvoerland voor drugs vanuit Colombia’.

„En dat heeft ook weer consequenties voor de drugsbestrijding rond onze boven- en benedenwindse eilanden”, aldus Schipper aan. „Vooral Curaçao ligt wat dat betreft in de frontlinie. Hoewel het op de Antillen zelf beter gaat, is het van groot belang waakzaam te blijven. Iedere verslapping wordt opgemerkt door drugsbendes, die direct weer gebruikmaken van eventuele leemtes in de controles.”

Nu de pakkans rond ZuidAmerika en in het Caribische gebied toeneemt, laten drugsbaronnen hun oog steeds vaker vallen op Europa om hun smokkelwaar te slijten. WestAfrikaanse landen als Nigeria, Ivoorkust en Ghana zijn belangrijke doorvoerhavens. De hoeveelheid drugs richting het noordelijk halfrond neemt in ieder geval toe.

Om die reden heeft een klein groepje Europese landen een ’zusje’ van de JIATFS opgericht. Sinds 1 april is in Lissabon het Maritime Analysis and Operations Centre Narcotics (MAOCN) actief. Naast het Verenigd Koninkrijk maken ook Spanje, Portugal en Italië er deel van uit. Ierland, Frankrijk en Nederland volgen waarschijnlijk binnenkort.

Drugsjager John Stanton is blij met het initiatief. „We zullen zeker niet met deze task force concurreren. Het is alleen maar gunstig als zowel in Europa als in de VS steunpunten actief zijn om drugsbendes een halt toe te roepen. Wij zitten dicht bij de bronlanden, maar wat in de richting van Afrika gaat, verliezen wij uit het oog. Dat kan door onze collega’s in Lissabon worden opgepakt. Internationale samenwerking is het sleutelwoord in de oorlog tegen verdovende middelen. Zolang we ons dat realiseren en uitvoeren, is deze oorlog nog lang niet verloren.”